Δολοφονείται η ισότητα των φύλων

Οι τελευταίες γυναικοκτονίες στη Ν. Σμύρνη & στη Ροδόπη, αλλά και η ένταση του φαινομένου, δείχνει ακόμη μία φορά, την αντίσταση και τον πόλεμο του πατριαρχικού συστήματος εξουσίας κατά της ισότητας των φύλων και της συνακόλουθης αυτονομίας των γυναικών. Πρόκειται, ουσιαστικά, για άρνηση και δολοφονική  αντίδραση στη θεσμικά κατοχυρωμένη  ισότητα των φύλων, την ανεξαρτησία, την  αυτονομία και την όποια πρόοδο των γυναικών,  σε όλους τους τομείς της οικονομικής, πολιτικής, πολιτισμικής και επαγγελματικής ζωής. Η ισότητα των φύλων εκλαμβάνεται σαν παιχνίδι μηδενικού αθροίσματος, όπου κάθε νίκη των γυναικών θεωρείται απώλεια προνομίων και ήττα των ανδρών. Γι αυτό η πατριαρχία  έχει κηρύξει αληθινό πόλεμο κατά των δικαιωμάτων και της προόδου γυναικών! 

Αυτό το παιχνίδι εξουσίας των φύλων θυμίζει τον διάσημο διάλογο των ισχυρών Αθηναίων με τους αδύναμους Μηλιούς, όταν οι πρώτοι , επικαλούμενοι την ισχύ τους, ζητούσαν από τους δεύτερους να υποταχθούν, γιατί «ο ισχυρός κάνει ό,τι του επιτρέπει η δύναμή του και ο αδύνατος υποχωρεί». Αυτό το δόγμα ισχύος,  εφαρμόζεται και σήμερα στις διεθνείς σχέσεις, αλλά και στις ενδοσυντροφικές σχέσεις, με οδυνηρά αποτελέσματα. Έπειτα από 2.500 χρόνια και έχοντας δοκιμάσει τις καταστροφικές συνέπειες των πολέμων, μήπως είναι καιρός να  αλλάξουμε το δόγμα με κάτι καλύτερο, που θα οδηγήσει στην κατάρρευση ή την αποδυνάμωση των συγκεκριμένων εξουσιαστικών μορφών? 

Η βία είναι το αποτέλεσμα της ιστορικά διαπιστωμένης σχέσης ανώτερου και κατώτερου.  Αυτή η κυριαρχία του ενός φύλου επί του άλλου, η ιστορική ανισορροπία ισχύος & δικαιωμάτων, αγνοήθηκαν από τη Διανόηση και τον Ευρωπαϊκό Διαφωτισμό. Μέγα θέμα παραμένει ο μισογυνισμός πολλών μεγάλων διανοητών! 

Οι γυναικοκτονίες διαπράττονται από άνδρες που πιστεύουν ότι  ο γάμος ή η συντροφική σχέση  τους παραχωρεί τον έλεγχο επί των γυναικών, και  την άσκηση βίας ως ένα αποδεκτό μέσο επιβολής αυτού του ελέγχου.  Φόβος και τρόμος!  «Η γυνή να φοβείται τον άνδρα...» ενισχύεται από τη θρησκευτική τελετή του γάμου. Η Εκκλησία βέβαια αγρόν ηγόρασεν.. Η ίδια ,άλλωστε, είναι ο πιο αντιδραστικός θεσμός απέναντι στα δικαιώματα των γυναικών και την ισότητα των φύλων. Το «Άβατο» στον Άθω, ο αποκλεισμός των γυναικών από τις εκκλησιαστικές σχολές και τα «ιερά» εκκλησιαστικά αξιώματα, καταδεικνύουν την εχθρότητα κατά των γυναικών, ταυτόχρονα όμως και την στρέβλωση της ίδιας της ουσίας  της χριστιανικής διδασκαλίας.  Ουέ υμίν Γραμματείς και Φαρισαίοι υποκριταί… Κατά τα άλλα, είμαστε η πιο θρησκευόμενη χώρα της ΕΕ.  Όχι βέβαια η πιο έντιμη!.

Η Πατριαρχία, ως έννοια έχει απασχολήσει τους κοινωνιολόγους.  Ο κορυφαίος του 20^ου αιώνα Max Weber, την χρησιμοποιούσε όταν αναφερόταν σε σύστημα διακυβέρνησης, στο οποίο οι άνδρες εξουσίαζαν την κοινωνία,  μέσω της θέσης τους ως επικεφαλής των οικογενειών. Ο πατριάρχης είναι η αρσενική κεφαλή που ασκεί δεσποτική και απόλυτη εξουσία στα υπόλοιπα μέλη της οικογένειας.. Στην Ελλάδα κάπως έτσι λειτουργούσε η οικογένεια, μέχρι την προσχώρηση στο ευρωπαϊκό σύστημα το 1981 και τις μεγάλες αλλαγές που ακολούθησαν.

Σήμερα, ωστόσο, παρά τα ισχυρά κατάλοιπα της βαλκανικής πατριαρχίας, η οικογένεια σιγά- σιγά αλλάζει μορφή, χάρη στην εξέλιξη των δικαιωμάτων των γυναικών, τη συνταγματική κατοχύρωση της ισότητας των φύλων, τη μόρφωση, την οικονομική ανεξαρτησία και αυτονομία των γυναικών.  Πρόοδος διαπιστώνεται και στις κοινωνικές αντιλήψεις, όπως εκφράστηκαν με την ψήφιση του Συμφώνου Συμβίωσης και τις υιοθεσίες, για ετερόφυλα και ομόφυλα ζευγάρια, καθώς και με το κίνημα #MeToo. Οι εξελίξεις βεβαίως  προκαλούν τις αντιδράσεις των συντηρητικών & ακροδεξιών που δεν επιθυμούν και δεν αναγνωρίζουν την κοινωνική εξέλιξη, ούτε καν την νομική αναγνώριση του διεθνούς όρου «γυναικοκτονία», δηλαδή, της δολοφονίας με  έμφυλα κίνητρα.

Όπως υποστηρίζει ο  Μαξ Βέμπερ χρειάζεται να κατανοήσουμε την ανθρώπινη συμπεριφορά, με βάση τα φαινόμενα του πολιτισμού. Η επίδειξη ισχύος στις διαπροσωπικές σχέσεις μας καλεί σε αναστοχασμό, επαγρύπνηση και ένα ολοκληρωμένο σχέδιο πρόληψης και δράσης για την εξάλειψη του επαίσχυντου φαινομένου της έμφυλης βίας.

Άννα Καραμάνου

Πρώην Πρόεδρος Επιτροπής Δικαιωμάτων των Γυναικών & Ισότητας των Φύλων (FEMM) του Ευρωπαϊκού Κοινοβουλίου Διδάκτωρ ΕΚΠΑ.